ازکجا ازچی چه خبر!
۱٩ شهریور ۱۳۸٧
دکترمنصوری بااشاره به یک سرقت علمی: ... نظرات() 

موفقیت‌ها و پیشرفت‌های علمی و تحقیقاتی ایران خصوصا شیب خیره‌کننده رشد مقالات علمی کشور در سال‌های اخیر واقعیتی چنان آشکار است که نه تنها مورد اذعان و تحسین معتبرترین مجامع و نشریات علمی جهان قرار گرفته که از دید رسانه‌ها و محافل خبری کشورهای مختلف نیز دور نمانده است. پدیده مبارکی که نه فقط به ارتقای جایگاه علمی دانشگران و جامعه علمی در شرف تکوین ایران در سطح بین‌المللی انجامیده که اعتبار و شانی مضاعف به ملت و کشورمان و مجموعه مدیریتی و اجرایی کشور بخشیده است.

به گزارش خبرنگار پژوهشی خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، شرایط فعلی که مجامع و نهادهای مختلف در سراسر دنیا با اهداف و انگیزه‌هایی کاملا گوناگون تحرکات علمی و پژوهشی کشورمان را به دقت تعقیب کرده و کوچکترین تحولات در شاخص‌های کمی و کیفی علم‌سنجی و آمار مقالات کشور را از نظر دور نمی‌دارند، ایجاب می‌کند که کنشگران و فعالان عرصه علمی کشور نیز با حساسیت و دقت بیشتر در عرصه تولید علم بین‌المللی ظاهر شده و از هر گونه خطا و لغزش‌ احتمالی که می‌تواند محملی برای زیر سوال بردن تلاش‌ها و اعتبار علمی کشور در مقطع حساس کنونی باشد به شدت پرهیز کنند.

دکتر رضا منصوری، عضو فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی و از صاحبنظران مباحث توسعه علمی در گفت‌و‌گو با خبرنگار پژوهشی ایسنا از رخداد تلخی خبر می‌دهد که به گفته وی در صورت بی‌توجهی و عدم برخورد قاطع مسوولان امر و رسانه‌ها با آن و گسترش این پدیده می‌تواند آسیبی جدی به اعتبار علمی کشور وارد کند.

دکتر منصوری به انتشار دو مقاله‌ از سوی دو محقق از دو واحد دانشگاه آزاد اشاره دارد که به گفته وی به طور کامل از مقاله یک محقق استرالیایی که سال قبل در یک مجله معتبر بین‌المللی چاپ شده کپی‌برداری شده به طوری که حتی عنوان مقاله و منابع انتهای مقاله هم بدون تغییر کپی‌برداری شده و به نام این دو نفر در دو مجله دیگر منتشر شده‌اند!

استاد دانشگاه صنعتی شریف با اشاره به این که نویسنده این مقاله(John Passioura از موسسه تحقیقات گیاهی CSIRO در استرالیا) و مجله Journal Of Experimental Botany از انتشارات دانشگاه «آکسفورد» که مقاله اصلی در آن چاپ شده به شدت پیگیر این «سرقت علمی» هستند، اظهار کرد: در موسسه معروف محل کار محقق استرالیایی و دانشگاه ملی استرالیا در شهر کانبرا استادان و دانشجویان ایرانی زیادی هستند که در پی جنجال وسیعی که به دنبال طرح این اقدام ایجاد شده به شدت شرمنده شده‌اند و با سوالات همکاران خارجی خود درباره این اقدام غیر قابل توجیه مواجه هستند.

دکتر منصوری خاطرنشان کرد: این عمل کار بسیار زشتی است که اگر زود جلو آن گرفته نشود، به اعتبار علمی ایران خدشه‌ وارد می‌کند و اگر چند مثال همانند این وجود داشته باشد این مساله به سرعت در نقاط مختلف دنیا می‌پیچد و این نگرانی هست که مثل مورد مشابهی که در ترکیه اتفاق افتاد این مساله بازتاب بدی در جامعه علمی دنیا پیدا کند.

معاون پژوهشی وزیر سابق علوم گفت: به اعتقاد من هر چه بیشتر در رسانه‌ها به این مورد پرداخته شود، از تکرار چنین مواردی که آبروی دانشگاه‌های ما را به شدت در داخل و خارج کشور خدشه دار می‌کند جلوگیری خواهد شد.

این استاد دانشگاه صنعتی شریف با ابراز تاسف از این که حداقل یکی از این افراد، عضو هیات علمی و از مدیران واحد دانشگاهی مربوطه بوده است، خاطرنشان کرد: اگر سرقت‌های علمی که بی سابقه هم نیست در اثر غفلت و نادیده گرفتن موارد این چنینی در دانشگاه‌های ما شیوع پیدا کند، مردم با چه اعتمادی می‌توانند فرزندانشان را به ما اساتید دانشگاه بسپارند. چنین رفتارهایی خصوصا از سوی دانشگاهیانی که باید علم، فرهنگ و فن‌آوری جامعه را رشد دهند به هیچ وجه قابل اغماض نیست.

وی تاکید کرد: هر کس علاقه ای به کشور دارد باید با تمام توان برای جلوگیری از تکرار این اتفاقات تلاش کند و دو نفری که اسمشان در این مقالات قید شده هم یا رسما اعلام کنند که این کار را نکرده‌اند و اشتباه شده یا علت این کار را توضیح دهند.

دکتر منصوری با بیان این که علاوه بر محقق استرالیایی و مجله Journal Of Experimental Botany که پیگیر قضیه هستند، استادان و دانشجویان زیادی از استرالیا هم خواهان روشن شدن این مساله در ایران هستند، اظهار کرد: شخصا روز گذشته در نامه‌ای به دکتر عباسپور رییس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس که مسوولیتی نیز در دانشگاه مربوطه دارد درخواست کرده‌ام که این قضیه را پیگیری کند.

معاون پژوهشی وزیر سابق علوم در ادامه با ابراز تاسف از افزایش موارد این چنینی گفت: اولین نمونه از این موارد که ثبت شد اوایل دهه 70 در یکی از دانشگاه‌ها بود که انجمن فیزیک همان موقع کمیته‌ای تشکیل داد و مورد را بررسی کرد. پس از مشخص شدن مورد که البته به این وضوح نبود، نامه‌ای به دانشگاه مربوطه نوشته شد که متاسفانه اتفاقی نیفتاد.

نمونه‌های دیگری را هم در سال‌های گذشته در وزارت علوم، تحقیقات و فن‌آوری شاهد بودم که به معاونت پژوهشی ارجاع شده بود، ولی این اولین مورد در این حد و با این وضوح و فضاحت است.

وی در پایان با تاکید بر ضرورت ریشه‌یابی بروز چنین مواردی به ایسنا گفت: متاسفانه وقتی به عرف علم بین‌المللی توجه نمی‌کنیم و نگاه غلطی نسبت به مدرک و القاب علمی در کشور وجود دارد، طبیعی است که چنین مواردی گسترش می‌یابد و افراد عادی هم به این روش‌ها روی می آورند