طهماسب مظاهری ـ رییس کل سابق بانک مرکزی ـ صبح امروز در مراسم تودیع خود که با حضور رییسجمهور برگزار شد، اظهار کرد: من در طول این مدت سعی کردم که آیین خدمترسانی را یاد بگیرم چرا که ما همه خدمتگزار مردم هستیم ولی آیین حفظ شغل را یاد نگرفتم.
به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) مظاهری در ابتدای سخنان خود با تشکر از رییس جمهور برای شرکت در مراسم و پذیرش استعفای وی و همچنین تشکر از دکتر بهمنی که این بار مسوولیت را بر عهده گرفته گفت: دکتر بهمنی حدود 39 سال است که در سیستم بانکی ما خدمت صادقانه کرده و من لازم میدانم که از تمام دوستان و همکاران که در این مدت در خدمت و در کنار آنها بودم تشکر کنم و برای همه این دوستان امید توفیق بیش از پیش دارم.
وی گفت: در مراسم معارفه اصولا افراد عملکرد خود را ارائه میکنند که البته عملکرد سیستم بانکی ما نیز خوب بوده و در واقع این عملکرد ناشی از تلاش و کوشش سیستم بانک مرکزی ما بوده و عملکرد بنده هم نبوده است. ولی بنده قصد ندارم که در اینجا به ارائه گزارشی از عملکرد خود بپردازم چرا که مجمع عمومی بانک مرکزی در روزهای آینده برگزار میشود و در آن جلسه گزارش عملکرد به صورت دقیق ارائه میشود و در این جلسه قصد دارم چند نکته را درباره توسعه اقتصادی کشور بیان کنم.
وی گفت: مدیریت اقتصادی مطلوب و ایجاد فضای توسعه و رونق با برنامهریزی و اجرای دانش محور، با رویکرد شایسته سالاری و به کارگیری استعدادهای سرشار داخلی و اتکا به درآمدهای مالیاتی است. کاری که کشورهای توسعه یافته و همه کشورهای موفق در مسیر توسعه انجام دادند و چنین مسیری به توسعه اقتصادی پایدار میانجامد. مدیریت اقتصادی جامعه باید بر این اساس و با چنین آرمانی صورت بگیرد. در سند چشم انداز بیست ساله کشور نیز این گونه اهداف آرمانی تعیین و مسیر کلی ترسیم شده است.
مظاهری گفت: توسعه اقتصادی در جهان اصول ثابت دارد بر مبنای این اصول ثابت مدلهای متنوع توسعه اقتصادی در کشورهای گوناگون طراحی و به مرحله اجرا درآمده است. طراحی مدل توسعه اقتصادی ایران نیز بدون توجه و وفاداری به این اصول ثابت و پذیرفتهشده جهانی که همگی با حکم عقل نیز موافق است امکانپذیر نیست و باید اذعان کنیم که فقط این علوم تجربی و مهندسی نیستند که دارای اصول ثابت و لازمی نیستند علوم انسانی نیز واجد این خصیصه است.
وی ادامه داد: باید علم اقتصاد را شناخت و برای توسعه اقتصادی کشور از آن کمک بگیریم و اگر ما این علم را نشناسیم این علم است که از ما سواری میگیرد.
مظاهری ادامه داد: قبول کردن اصل محدودیت منابع در موجودیت امور اقتصادی یکی از اصول و مبانی مدیریت کشور است و در صورت قبول کردن این اصل دو نتیجه میمون و مبارک به دست میآید. اول اینکه مجبور و پایبند میشویم که در حد منابع موجود تعهد کنیم و برای تصمیات خود اولویتگذاری کنیم و منابع موجود را با بهرهوری بالاتر مصرف کنیم. دوم اینکه به فکر میافتیم برای تامین منابع جدید اقدامی انجام دهیم و در واقع یکی از وظایف اصلی دولت درامور اقتصادی تدبیر و اجرای راههای مناسب برای افزایش منابع سالم در دسترس مردم و بهرهگیری از ظرفیت های موجود در سراسر دنیا برای جلب منابع به داخل کشور است چرا که منابع داخل کشور کفایت نمیکند و کافی دانستن آن بزرگترین خطای ممکن است.
وی ادامه داد: این خطا موجب میشود که اولا از منابع قابل دسترس و ظرفیتهای موجود در دنیا بیبهره شویم و دوم اینکه دولت حتی برای تامین منابع مورد نیاز خود دچار مشکل میشود و در واقع در این راستا دچار کمبود میشود.
وی گفت: اگر ما منابع موجود را کافی بدانیم برای جبران کسری منابع دولت مجبور میشود بیش از حد قانونی خود که اخذ مالیات متعادل و منصفانه است مردم را تحت فشار قرار دهند و در واقع مشکلاتی ایجاد میشود و همچنین از منابع موجود به نحو احسن استفاده نمیشود و یا به عبارتی منابع موجود از گردش اقتصادی در جامعه به دلیل ناامن بودن محل کار حذف میشود.
وی گفت: البته منظور از منابع هم منابع انسانی است و هم ثروت انسانی است که در کشور وجود دارد.
او ادامه داد: حذف کردن زمینههای سرمایهگذاری، طرد کردن سرمایهگذاران، فراری دادن سرمایهها و بعد چاپ کردن پول در بانک مرکزی و تزریق نقدینگی پرقدرت سیاست اقتصادی درستی نیست. در واقع این موضوع باید روشن شود که با تزریق پول و تامین پول پرقدرت و چاپ پول نمیتوان اشتغال ایجاد کرد و به توسعه اقتصادی رسید. ایجاد اشتغال از طریق تزریق تورم یک سراب است و باید به دنبال آب رفت و نه به دنبال سراب، سراب وعده میدهد و دعوت میکند و تشنه را خوشحال میکند و در واقع فرد تشنه نیروی خود را به سمت دویدن به ساحل سیراب میکند و وقتی که به ساحل میرسد میبیند که چیزی نیست و نیروی باقیمانده را نیز از دست میدهد.
مظاهری با بیان اینکه باید دانست که چاپ اسکناس و افزایش نقدینگی از طریق بانک مرکزی مردم را پولدار نمیکند و اگر این مکانیزم درست بود در حال حاضر زیمباوه یکی از پولدارترین کشورها بود گفت: باید مراقب بود که از مسکنهایی که درد را به سرطان تبدیل میکند نباید استفاده کرد.
مظاهری گفت: پول موتور اقتصاد نیست چاپ پول موتور تورم است و همان طور که گفتم هیچ جانشینی برای یک سیاست اقتصادی صحیح وجود ندارد.
رییس سابق بانک مرکزی گفت: در واقع ثبات آرامش در نظام پولی و بانکی یک اصل است و در واقع باید دانست هیچ اقدام اصلاحی هر چند مهم و ریشهای و اصولی باشد توجیهگر تزریق تنش در این حوزه نیست و باید مسوولان بانک مرکزی مواظب باشند که این تغییر و تحولاتی که در بانک مرکزی ایجاد شده باعث ایجاد تنش در این حوزه نشود و باید این مساله را مدیریت کرد و مواظب بود که این تغییر باعث بیثباتی نشود.
وی گفت: آقای بهمنی این ظرفیت و ویژگی دارند که آرامش را برقرار کنند و انشاءالله به دولت و رییس جمهور کمک میکنند.
وی گفت: بانک باید استقلال رفتار خودش را برای حفظ ثبات و آرامش حفظ کند و نگذارد تنش تصمیم دولت به بانک منتقل شود.
مظاهری در ادامه به اهمیت اصل تعادل اشاره کرد و گفت: تعادل یک اصل کلیدی در مدیریت اقتصادی است. تعادل در عرضه و تقاضا، اختیارات و مسوولیتها.
وی گفت: دولت باید تعادل را با ابزار اقتصادی فراهم کند البته گاهی میشود این تعادل را با ابزار اداری نیزفراهم کرد البته این تعادل، تعادل ناپایداری است و باید با ابزار اقتصادی آن را پایدار کرد و کسانی که میگویند تعادل منابع و مصرف سرمان نمیشود و به آن توجهی ندارند این یک مساله خطرناک است و این سرآشیبی سقوط را نشان میدهد.
وی ادامه داد: دولت باید بین پول مردم و پول دولت تفکیک قائل شود و این تفکیک موقعیت، تفکیک روش تعامل و تصمیمگیری روی آن دو پول را به همراه میآورد. پول بانک پول دولت نیست، پول سپردهگذاران است و پول بانک مرکزی نیز اضافهبرداشت اخذ مالیات از جیب همه مردم است.
وی با بیان اینکه مسوولان بانک مرکزی باید در حفاظت از منابع و منافع مردم مقاوم باشند و در مقابل این امر مقاومت و حمایت قانونی شود، گفت: این حرف که گفته میشود که اگر به سپردهگذاران سود صفر درصد نیز بدهیم نمیتوانند کاری بکنند حرف درستی نیست و وقتی که سپردهگذاران ببینند منافع آنها رعایت نمیشود خیلی کارها میتوانند بکنند و عده قلیلی شاید نتوانند کاری بکنند که این عده قلیل نیز احساس ظلم میکنندو نباید این احساس در بین مردم ایجاد شود.
وی با بیان اینکه مردم تزریق تورم و دمیدن در تنور داغ تورم را میفهمند گفت: آنها میدانند که این کار کاری است که ریشه در سیاستهای اقتصادی دارد و نشانی دادنهای اشتباهی نظر مردم را عوض نمیکند و مردم را به اشتباه نمیاندازد و همه مردم میدانند که دولت میتواند کاری بکند که تورم کاهش یابد. مردم تجربه اتخاذ تدابیر مناسب، کاهش تورم، آرامش طمانینه ناشی از کاهش نرخ تورم را فراموش نمیکنند و مردم میدانند که دولت میتواند تصمیماتی بگیرد که از شدت تورم بکاهد و میدانند در تنور داغ تورم تولید شکل نمیگیرد و تورم موجود محصول سیاستهای اقتصادی دولت است.
مظاهری ادامه داد: مردم دیدهاند که امروز کشورهایی که از تورمهای 50 درصدی مثل برزیل یا تورمهای 70 درصدی مثل ترکیه برخوردار بودهاند توانستهاند با عزم و اراده نسبت به مهار تورم خود اقدام کنند و میفهمند که دولت ما هم میتواند.
وی ادامه داد: این کشورها دو ابزار را برای این مساله اقدام کردهاند؛ جبران خرید قدرت خرید مردم در قبال تورم تزریقی برای حفظ معشیت آنها و حمایت از تولید داخل و صادرات در قبال تفاوت تورم داخلی و خارجی که البته مردم ما میدانند تورم و گرانی که ما داریم دچار چنین خصوصیاتی نیست و باید روی آن فکر کرد.
وی همچنین در ادامه به تامین منابع عمومی دولت اشاره کرد و گفت: دولت به لحاظ ساختاری وظایف سنگین، حجیم و هزینهبرداری را بر عهده دارد و اصولتا دولتها تمام توان خود را برای انجام این وظایف به کار میبرند. ولی تامین منابع مالی برای انجام این وظایف آنچنان وجه همت نبوده است. وظایف دولت در زمینه بهداشت، آموزش عالی، زیرساختها و ارتقای جامعه پیشبینی شده است اما نحوه تامین اعتبارات آن دیده نشده است.
وی گفت: در قبال کاهش هزینههای دولت که به معنای کاهش خدمترسانی است، مقاومتهایی وجود دارد افزایش درآمدهای دولت هم به طرق مختلف مورد مقاومت است که نمونه آخر آن لایحه کمک به بانکهاست که مقاومتهایی در قبال آن مطرح شده است.
مظاهری همچنین به مبحث تامین منابع تولید اشاره کرد و گفت: دولتهای ما توسعهگرا بودند و هستند دولتهای توسعهگرا میخواهند تولید و رشد کنند و تا اینجا مشکلی نیست؛ ولی یک بدفهمی وجود دارد که تصور بر این است که با پول میشود تولید را رونق داد و متاسفانه این بدفهمی تاکنون رفع نشده است.
وی گفت: بحث تامین منابع مالی دولت همواره رابطه دولت و بانک مرکزی را به یک مساله سیاسی تبدیل کرده است و فاینانسهای تولید هم رابطه دولت و بانکها را دچار مشکل کرده است.
وی گفت: دولتهای توسعهگرا خودشان را متولی و متصدی تولید میدانند و سیاست توزیع منابع را با دید عدالتجویانه و ابزار فیزیکی و اداری دنبال میکنند و تامین اعتبار را برای واحدهای تولید موردنظر خود تامین اعتبار برای خودشان میدانند و این دو مشکل یعنی پاپلیک فاینانس و فاینانس تولید با هم اجیر میشود وتامین منابع برای تولید دچار مشکل میشود.
وی گفت: کاهش تعهدات دولت و انجام طرحهایی از قبیل اصل 44 راه نجات است که البته برای دولت آسان نیست قبول آن هم آسان نیست چه برسد به اجرای آن.
وی با بیان اینکه البته راه حل دیگر این است که مردم دولت را تامین منابع مالی کنند، گفت: بحث قیمت نفت پایین میآید دولت برای انجام وظایف خود از بانک مرکزی استقراض میکند و وقتی که قیمت نفت پایین میرود افزایش داراییهای خارجی بانک مرکزی راه حل میشود.
رییس کل سابق بانک مرکزی گفت: یکی از اشکالات این ساختار عادت کردن به تامین اعتبار از این طریق سهل و آسان است و مثل هر عادتی ترکیب آن سخت و پرهزینه است.
مظاهری در بخشی دیگر از صحبتهای خود با بیان اینکه ما باید از افراط و تفریط خودداری کنیم اظهار کرد: یک زمانی بود که تورم 11 درصدی داشتیم و سود بانکی 24 و 26 درصد بود و روی این موضوع اصرار بود و یک زمانی است که تورم 20 درصد و بیشتر داریم و سود بانکی را می خواهیم به 12 درصد برسانیم در حالی که تبعیت از اصول علمی راه حل توسعه است و این دو ضد توسعه بود.
وی همچنین گفت: باید بین برنامهریزی دولت و مردم تفکیک قائل شد و این دو یکی نیست.
مظاهری با بیان اینکه سیاستهای پولی باید در نظام بانکی تبیین و تنظیم شود گفت: یک نهاد تخصصی باید برای انجام این وظیفه سنگین طراحی و مستقر شود و این نهاد با شخص رییس جمهور و از طریق ایشان با دولت تقابل داشته باشد. ما معتقدیم که بانک مرکزی نباید جزیی از دولت یا تابعی از دولت باشد. بانک مرکزی ناظر مقتدر بازاراهای مالی باید باشد و نظارت بر عملکرد نهادها و موسسات مالی داشته باشد و نباید تحتالشعاع هیچ ملاحظهای قرار بگیرد. بانک مرکزی باید در تصمیمات و اقدامات خود از مجموعه دولت مستقل و به شخص رییس جمهور متصل باشد و با اقتدار بالا عمل کند.
وی گفت: اظهار نظر و بیان مدیران دولت در امور اقتصادی که با امور عامه مردم سر و کار دارد باید دقیق باشد و حرفهای بیمبنا و غیر صحیح مانند افزایش سرمایه بانکها از محل سپردههای شعب بانکها در خارج از کشور یا استفاده از مابهالتفاوت خرید و فروش ارز بانک مرکزی برای تامین کسری بدنه آموزش و پرورش نباید از دهان مسوولان دولت خارج شود. مملکتداری حکم میکند که مدیرانی انتخاب شوند که میزشان را به اصول ترجیح ندهند.
مظاهری با بیان اینکه ما باید وضعمان را با کشورهای همسایه و جهان بسنجیم گفت: هر قدر وضع خود را با شاخصهای خودمان ارزیابی و مقایسه کنیم کار درست نمیشود ما باید خود را با دیگران مقایسه کنیم، با کشورهای همسایه و دیگر کشورهایی که پیشرفت کردهاند و وضع مردمشان بهتر شد، ما باید در عالم رقابت فکر کنیم البته در صحنه داخل فراهم کردن زمینه رقابت سالم بین فعالان اقتصادی و هم در صحنه بینالملی فراهم کردن رقابت بین ایرانیها و غیر ایرانیها و کلا رقبا امر بسیار مهمی است.
وی ادامه داد: اجتناب عدم رعایت انضباط مالی و روی آوردن به سیاست توسعه هزینههای دولتی، تولید پول و توزیع پول در جامعه نشانه علاقه، همت و کوشش دولت در خدمت به جامعه نیست.
مظاهری افزود: روزی که مسوولیت را به عهده گرفتم گفته شد بانک مرکزی در یکی از بهترین شرایط بعد از پیروزی انقلاب اسلامی است، البته من همان موقع گفتم که از جهتی سختترین شرایط خود را طی میکنم و با علم و اطلاع از سختیهای کار آن را تحویل گرفتم و سعی کردم سختیهایش را طی کنم. آنچه مسلم است به خاطر اعتقاداتی که داشتم و برای حفظ آن اصول و مبانی مسوولیت خود را رها کردم و امیدوارم که آن اعتقادات درست بوده باشد.
وی همچنین به اهمیت قانونگرایی و هماهنگی با مجلس برای اخذ پشتیبانی و حمایت مجلس اشاره کرد و گفت: باید در این زمینه رابطه خوبی با مجلس برقرار کرد.
مظاهری در ادامه صحبتهای خود گفت: از حدود دو ماه قبل در مورد سیستم بانکی بستهای ارائه شد تحت عنوان پیشنهادهای نجات سیستم بانکی و این پیشنهاد را در 46 صفحه و یک خلاصه چهار صفحهای به رییس جمهور دادم چراکه معتقدم نظام بانکی و سیستم بانکی امروز دارای مشکلاتی است.
وی افزود: بخشی از این برنامه تایید شده و اجرا شده اما بخشی از آن تایید نشد اما چون جزیی از وظایف بانک مرکزی بود به اجرا رسید و بخشی از آن نیز توسط مجمع تشخیص مصلحت عملی و محقق شد و بخشی از آن نیز هنوز به مرحله اجرا نرسیده است.
وی گفت: این بسته تحلیلی از وضعیت سیستم بانکی کشور ما در حال حاضر به همراه مجموعه راه حلهای آن است و توصیه میکنم این بسته در اختیار کارشناسان خبره قرار بگیرند تا نسبت به بررسی و اصلاح و عملیاتی کردن آن تصمیمگیری شود.
وی با بیان اینکه این بسته دارای سه محور رابطه نظام بانکی و دولت، تامین منابع مالی بانکها و اصلاح داخلی بانکهاست، تصریح کرد:کارفرمای ما مردم هستند و مردم با نوعی رفتارکردند که ما حاضریم برای آنها جان نیز بدهیم و برای آنها بمیرم و مردم ایران ارزش آن را دارند.
وی گفت: نباید اجازه دهید که بعضی از دعواها و غوغاها که برخی میخواهند ایجاد کنند بر روی کار ما تاثیر بگذارد و ما را از هدف اصلی دور کند.
رییس کل سابق بانک مرکزی در پایان تاکید کرد: آقای ریس جمهور بر اهمیت خدمترسانی به مردم تاکید دارند و تاکید بر آن دارند که مسوولان آیین خدمترسانی را یاد بگیرند و من نیز تلاش کردم که این آیین را یاد بگیرم ولی آیین حفظ شغل را یاد نگرفتهام (تشویق حضار) خدمتگزاری به مردم یک راه مستقیم است و ما باید همه تلاش کنیم در راستای این راه حرکت کنیم.
انتهای پیام
